Wiele czynników Å›rodowiskowych wpÅ‚ywa negatywnie na wzrost i rozwój roÅ›lin oraz koÅ„cowe wyniki wydajnoÅ›ci upraw. Brak równowagi skÅ‚adników odżywczych, ekstremalne temperatury, susza oraz zasolenie sÄ… podstawowymi czynnikami ograniczajÄ…cymi wydajność upraw na Å›wiecie. Szacuje siÄ™, że tylko 10% Å›wiatowych użytków rolnych może być wolnych od poważnych stresów Å›rodowiskowych. W naszych warunkach klimatycznych roÅ›liny uprawowe w najwiÄ™kszym stopniu narażone sÄ… na niekorzystne spadki temperatury w okresie wiosennym. Straty spowodowane spadkami temperatury przed i/lub w okresie kwitnienia roÅ›lin sadowniczych mogÄ… mieć bardzo poważny wpÅ‚yw nie tylko na wielkość plonu, ale przede wszystkim na jego jakość. Podatność kwiatów na przymrozki wiosenne zmienia siÄ™ w trakcie ich rozwoju. NajwyższÄ… wrażliwość notuje siÄ™ 2 tygodnie przed kwitnieniem oraz w samym okresie kwitnienia, zaÅ› najmniejszÄ… w ostatnich dniach przed rozwiniÄ™ciem kwiatów. ZwiÄ…zane jest to z faktem, iż w miarÄ™ nabrzmiewania paków pomiÄ™dzy pÅ‚atkami korony, a sÅ‚upkiem tworzy siÄ™ przestrzeÅ„ wypeÅ‚niona powietrzem speÅ‚niajÄ…ca rolÄ™ izolacji cieplnej.
Zmiany temperatury otoczenia nastÄ™pujÄ… szybciej, niż inne czynniki stresowe tj. susza, zasolenie czy zachwianie równowagi skÅ‚adników pokarmowych. Stres spowodowany chÅ‚odem, choć wystÄ™pujÄ…cy sezonowo wykazuje podobieÅ„stwo do stresu wywoÅ‚anego suszÄ…, ponieważ spadki temperatury przyczyniajÄ… siÄ™ do wzrostu stężenia roztworów substancji rozpuszczalnych, poddajÄ…c roÅ›liny w ten sposób na niedobory wody w stanie ciekÅ‚ym.
Tolerancja na stresy abiotyczne jest bardzo zÅ‚ożona zarówno na poziomie komórkowym jak i w caÅ‚ej roÅ›linie. Dzieje siÄ™ tak po części ze wzglÄ™du na zÅ‚ożoność interakcji miÄ™dzy różnymi czynnikami stresu a molekularnymi, biochemicznymi i fizjologicznymi zjawiskami wpÅ‚ywajÄ…cymi na wzrost i rozwój roÅ›lin.
W praktyce, u niektórych roÅ›lin zwiÄ™kszenie odpornoÅ›ci na stresy abiotyczne osiÄ…ga siÄ™ poprzez egzogenne stosownie różnych organicznych substancji rozpuszczalnych. ZewnÄ™trze, dolistne aplikacje roÅ›lin przed, w trakcie lub po momentach stresowych przyczyniajÄ… siÄ™ do wzrostu poziomu tych endogennych zwiÄ…zków w roÅ›linach co przekÅ‚ada siÄ™ na lepszy wzrost i koÅ„cowe plonowanie w warunkach stresu. Termin aplikacji oraz reakcja roÅ›lin sÄ… bardzo różne i zależą w dużym stopniu od gatunku, fazy wzrostu roÅ›lin oraz stężenia roztworu.
W celu ochrony drzew przed przymrozkami stosuje siÄ™ różne metody, w tym m. in. w preparaty organiczno-mineralne, które przeciwdziaÅ‚ajÄ… zmniejszaniu siÄ™ wytrzymaÅ‚oÅ›ci na mróz pÄ…ków kwiatowych lub kwiatów i uÅ‚atwiajÄ… regeneracjÄ™ powstaÅ‚ych uszkodzeÅ„. Do przeciwdziaÅ‚ania zmniejszaniu siÄ™ wytrzymaÅ‚oÅ›ci na mróz przydatne sÄ… preparaty zawierajÄ…ce substancje wzrostowe, które hamujÄ… procesy podziaÅ‚u i wzrostu komórek oraz blokujÄ… wzrost uwodnienia tkanek, jak również substancje obniżajÄ…ce punkt zamarzania soku komórkowego. Natomiast w regeneracji powstaÅ‚ych uszkodzeÅ„ może pomóc komórce dostarczenie substancji stymulujÄ…cych procesy metaboliczne w roÅ›linie, w wyniku których nastÄ™pujÄ… podziaÅ‚y komórkowe i zwiÄ™kszenie siÄ™ ich rozmiarów, a także nasilenie biosyntezy antyoksydantów, usuwajÄ…cych toksyczne dla roÅ›liny wolne rodniki tlenowe, indukowane pod wpÅ‚ywem mrozu (cyt. za Basak, 2011).
W ostatnich latach w produkcji ogrodniczej coraz częściej stosuje siÄ™ nawozy mineralne wzbogacone w substancje pochodzÄ…ce z wyciÄ…gów z alg morskich, którym przypisuje siÄ™ liczne wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci m. in. o charakterze biostymulujÄ…cym, wykazujÄ…cym korzystny wpÅ‚yw na wzrost i jakość plonu oraz wiÄ™kszÄ… odporność na niekorzystne czynniki Å›rodowiska. DziÄ™ki opracowanym technologiom przetwarzania alg morskich udaÅ‚o siÄ™ wyekstrahować ważne dla upraw roÅ›linnych zwiÄ…zki, które stymulujÄ… wiele procesów fizjologicznych w roÅ›linach. ZwiÄ…zki te mogÄ… być dodawane zarówno do nawozów doglebowych jak i dolistnych.
W rejonach przybrzeżnych Europy Zachodniej od wielu lat stosowano glony jako nawóz doglebowy, pierwsze wzmianki o tego typu zabiegach siÄ™gajÄ… XVI. PoczÄ…tkowo wodorosty stosowano jako doglebowy nawóz organiczny, obecnie częściej wystÄ™pujÄ… one w postaci pÅ‚ynnych wyciÄ…gów. Pierwsze dolistne aplikacje preparatami na bazie alg morskich miaÅ‚y miejsce już w 1950 roku.
Zastosowanie wyciÄ…gów z wodorostów stymuluje odporność na różne patogeny, wspiera wzrost i metabolizm roÅ›lin, zwiÄ™ksza zawartość przeciwutleniaczy, a także wpÅ‚ywa korzystnie na wielkość plonu oraz znacznie poprawia efektywność wykorzystania skÅ‚adników pokarmowych. Wykazano, że wyciÄ…gi z alg morskich zawierajÄ… makro i mikroskÅ‚adniki, aminokwasy (w tym glicynÄ™, betainÄ™), witaminy, cytokininy, auksyny oraz kwas abscysynowy (ABA).
Obecnie na rynku sadowniczym znajduje siÄ™ bogata oferta produktów zawierajÄ…cych biostymulatory, aminokwasy roÅ›linne i zwierzÄ™ce, witaminy oraz makro i mikroelementy. Najczęściej produkty te wystÄ™pujÄ… w formie pojedynczych, odrÄ™bnych preparatów, a racjonalne ich stosowanie wymaga ogromnej wiedzy i doÅ›wiadczenia. InteresujÄ…cym rozwiÄ…zaniem jest kompleksowy system nawożenia wzbogacony o szereg dodatkowych zwiÄ…zków tj. kompleks Seactiv® (seria nawozów dolistnych Fertileader), który w swoim skÅ‚adzie zawiera m. in. cytokininÄ™ IPA (wykazuje dziaÅ‚anie systemiczne, poprawia pobieranie i przyswajanie skÅ‚adników mineralnych, a także aktywizuje ich transport), glicynÄ™-betainÄ™ (wykazuje dziaÅ‚anie antystresowe, stymuluje lepszy wzrost systemu korzeniowego oraz proces fotosyntezy) oraz aminokwasy (jako naturalna, wbudowujÄ…ca siÄ™ w struktury biaÅ‚kowe odżywianej roÅ›liny forma transportu skÅ‚adników odżywczych, o bardzo maÅ‚ym rozmiarze i najkrótszym okresie wnikania do liÅ›ci i owoców). Nawozy doglebowe oferowane przez grupÄ™ Rouller zawierajÄ… kompleks N Pro, który pobudza reduktazÄ™ azotanowÄ…, tym samym wpÅ‚ywa na szybsze pobieranie i lepsze przetwarzanie azotu
WpÅ‚yw technologii N Pro i kompleksu Seactiv na wielkość i jakość plonu jabÅ‚oni odmiany ‘Golden Delicious’ i ‘Szampion’ w 2011 roku w warunkach Wyżyny Sandomierskiej:
Materiał doświadczalny
Badania przeprowadzono w 2011 roku na Wyżynie Sandomierskiej. MateriaÅ‚em doÅ›wiadczalnym byÅ‚y 8-letnie drzewa odmiany ‘Golden Delicious’ i 12-letnie drzewa odmiany ‘Szampion’ okulizowane na podkÅ‚adce ‘M.9’. Drzewka posadzono w rozstawie 3,0 x 1,0 m na glebie lessowej jako jednoroczne okulanty. Korony drzew prowadzono w formie osiowej, jako podpory w rzÄ™dach zastosowano sÅ‚upy metalowe z drutami i palikami drewnianymi.
W doÅ›wiadczeniu oceniano wielkość i jakość plonu drzew jabÅ‚oni odmian ‘Golden Delicious’ i ‘Szampion’ nawożonych dwoma programami:
|
Programy nawozowe
|
|
|
Kontrola
|
Program oparty na wyciÄ…gach z alg morskich firmy Timac Agro
|
|
1. Hydrokompleks 12-11-18 – 300 kg/ha w formie posypowej w fazie zielonego pÄ…ka
|
1. Eurofertil 34 N Pro 8-8-17 – 300 kg w formie posypowej w fazie zielonego pÄ…ka,
|
|
2. Saletra Tropicote – 200 kg/ha w formie posypowej po kwitnieniu,
|
2. Sulfammo 30 N Pro – 100 kg/ha w formie posypowej po kwitnieniu,
|
|
3. Agroleaf 52% P – 5 kg/ha w fazie zielonego pÄ…ka,
|
3. Fertileader Leos – 5 l/ha w fazie zielonego pÄ…ka,
|
|
4. Agroleaf 52% P – 5 kg/ha w fazie różowego pÄ…ka,
|
4. Fertileader Gold – 3 l/ha w fazie różowego pÄ…ka,
|
|
5. Calcinit - saletra wapniowa – 5 kg/ha – 7-10 dni później – 4 zabiegi w odstÄ™pach 7 – 10 dniowych,
|
5. Fertileader Axis – 3 l/ha po kwitnieniu,
|
|
6. Chlorek wapnia – 6 kg/ha – 6 zabiegów w odstÄ™pach 7 – 10 dniowych.
|
6. Fertileader Vital – 3 l/ha – 2 zabiegi w odstÄ™pach 10 – 14 dniowych,
|
|
|
7. Fertileader Elite – 3 l/ha – 3 zabiegi od fazy orzecha wÅ‚oskiego w odstÄ™pach 14 dniowych.
|
Kombinacjami byÅ‚y drzewa nawożone dwoma technologiami. Pomiary i obserwacje przeprowadzone w 2011 roku dotyczyÅ‚y plonowania i jakoÅ›ci owoców. Zbiór owoców przeprowadzano osobno, z każdego drzewa w obrÄ™bie każdej kombinacji. Termin dojrzaÅ‚oÅ›ci zbiorczej wyznaczano na podstawie próby skrobiowej i oceny organoleptycznej. Przeprowadzono podziaÅ‚ owoców pod wzglÄ™dem wielkoÅ›ci na losowo wybranej partii jabÅ‚ek z każdego powtórzenia. JÄ™drność miąższu w owocach okreÅ›lono przy pomocy jÄ™drnoÅ›ciomierza po upÅ‚ywie jednego dnia od zbioru. Zawartość ekstraktu cukrowego w owocach mierzono przy pomocy refraktometru Abbego, okreÅ›lajÄ…c procentowÄ… zawartość ekstraktu w roztworze soku, wyciÅ›niÄ™tego z reprezentatywnych owoców, z każdego powtórzenia.
W trakcie trwania doÅ›wiadczenia liczbÄ™ zawiÄ…zków jabÅ‚oni zredukowano po opadzie czerwcowym (zabieg chemiczny w roku badaÅ„ nie byÅ‚ wykonany ze wzglÄ™du na niesprzyjajÄ…ce warunki pogodowe w okresie kwitnienia), pozostawiajÄ…c podobnÄ… liczbÄ™ owoców na drzewie.
Wyniki badań
Temperatura minimalna przy gruncie w pierwszej dekadzie maja 2011 roku wahaÅ‚a siÄ™ od -0,6 do 8,10C. Znaczne ochÅ‚odzenie w pierwszych dniach maja w warunkach Wyżyny Sandomierskiej mogÅ‚o negatywnie wpÅ‚ynąć do stopieÅ„ zawiÄ…zania owoców oraz na jakość jabÅ‚ek badanych odmian. Nie zaobserwowano znacznego wpÅ‚ywu warunków pogodowych w okresie kwitnienia na stopieÅ„ zapylenia i zawiÄ…zania jabÅ‚ek. Liczba owoców na jednym drzewie wahaÅ‚a siÄ™ od 120,9 do 162,1 szt. i różniÅ‚a siÄ™ znacznie u poszczególnych odmian. Nie wykazano istotnego wpÅ‚ywu zastosowanych technologii nawożenia na stopieÅ„ zawiÄ…zania owoców. JabÅ‚onie odmiany ‘Golden Delicious’ posiadaÅ‚y Å›rednio o ponad 30 szt. jabÅ‚ek wiÄ™cej niż odmiany ‘Szampion’.
Liczba owoców miaÅ‚a istotny wpÅ‚yw na wielkość plonu badanych drzew jabÅ‚oni. Masa owoców jabÅ‚oni odmiany ‘Golden Delicious’ wahaÅ‚a siÄ™ od 27,50 kg·drzewo-1 w kontroli do 30,42 kg·drzewo-1 w kombinacji nawożonej technologiÄ… N Pro i Seactiv, tj. od 90,75 do 100,40 t·ha-1. W przypadku odmiany ‘Szampion’ różnice w wielkoÅ›ci plonu nie byÅ‚y duże i wahaÅ‚y od 25,64 kg·drzewo-1 w kontroli do 25,73 kg·drzewo-1 w kombinacji nawożonej technologiÄ… N Pro i Seactiv, tj. od 84,61 do 84,91 t·ha-1.
Wykazano, że zastosowane technologie nawożenia miaÅ‚y znaczny wpÅ‚yw na wielkość owoców badanych odmian jabÅ‚oni. Owoce obu badanych odmian z drzew nawożonych technologiÄ… N Pro i Seactiv byÅ‚y cięższe niż w kontroli.
Procentowa liczba owoców dużych o Å›rednicy powyżej 7,5 cm wahaÅ‚a siÄ™ od 79,0 do 82,0% u jabÅ‚oni odmiany ‘Golden Delicious’ i od 86,0 do 93,0% u drzew odmiany ‘Szampion’ i miaÅ‚a istotny wpÅ‚yw na wielkość plonu handlowego.
Plon handlowy drzew nawożonych technologiÄ… N Pro i Seactiv byÅ‚ Å›rednio o 8 – 15 % wiÄ™kszy niż w kontroli. U odmiany ‘Golden Delicious’ wahaÅ‚ siÄ™ od 71,69 do 82,40 t·ha-1, zaÅ› u ‘Szampion’ od 72,77 do 78,96 t·ha-1. Wykazano, że owoce z drzew nawożonych technologiÄ… N Pro i Seactiv charakteryzowaÅ‚y siÄ™ wiÄ™kszÄ… jÄ™drnoÅ›ciÄ… oraz zawartoÅ›ciÄ… ekstraktu niż kontrolne.
Na podstawie obserwacji stwierdzono, że kompleksowy program nawożenia oparty na wyciÄ…gach z alg morskich miaÅ‚ bardzo korzystny wpÅ‚yw na wielkość i jakość plonu drzew jabÅ‚oni odmiany ‘Golden Delicious’ i ‘Szampion’ okulizowanych na podkÅ‚adce ‘M.9’. Na szczególnÄ… uwagÄ™ zasÅ‚uguje wpÅ‚yw w/w technologii na procentowÄ… liczbÄ™ owoców dużych, która wymiernie przekÅ‚ada siÄ™ na masÄ™ plonu handlowego. Z przeprowadzonych obserwacji wynika, że zastosowanie programu nawozowego wzbogaconego o technologiÄ™ N Pro i kompleks Seactiv pozwala osiÄ…gnąć bardzo dobre wyniki produkcyjne. Zastosowanie programu nawozowego wzbogaconego o wyciÄ…gi z alg morskich, którym przypisuje siÄ™ wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci o charakterze biostymulujÄ…cym przez caÅ‚y okres wegetacyjny przyczynia siÄ™ do wzmocnienia pÄ…ków kwiatowych w okresie ich różnicowania siÄ™ i wzrostu poszczególnych elementów, i tym samym wpÅ‚ywa na ich wielkość, rozmiary i żywotność zalążni, przedÅ‚uża okres efektywnego zapylenia, poprawia warunki kieÅ‚kowania pyÅ‚ku i wzrostu Å‚agiewki pyÅ‚kowej. Efektem egzogennych aplikacji jest lepsze zawiÄ…zanie owoców, wiÄ™ksza skÅ‚onność do podziaÅ‚ów komórkowych w mÅ‚odych owocach, a od tego zależy wielkość i jakość owoców podczas zbioru.
dr Magdalena Kapłan
Uniwersytet Przyrodniczy Lublin
Agencja Prasowa Jatrejon
