Za pomocą poniższego tekstu, będącego syntetycznym zapisem informacji przekazywanych rolnikom na spotkaniach dotyczących ASF w Lipnie i Osiecznej (pow. Leszno), pragniemy przybliżyć wszystkim obostrzenia i problemy, które dotknęły rolników z tego terenu na skutek wprowadzeniem niebieskiej strefy ASF.
![1](http://www.wir.org.pl/aktualnosci/2020/2020_07_07/1.jpg)
![2](http://www.wir.org.pl/aktualnosci/2020/2020_07_07/2.jpg)
W związku ze stwierdzeniem ogniska ASF w stadzie około 24 świń w Ratowicach (gmina Lipno, pow. leszczyński) podjęto przewidziane prawem działania polegające na zabiciu i zutylizowaniu utrzymywanych tam zwierząt. Gospodarstwo zostało oczyszczone i od dnia 13 czerwca br. liczona jest ważna data związana z wprowadzaniem i znoszeniem ograniczeń dla produkcji trzody. W uzgodnieniu z polskimi władzami Komisja Europejska wprowadziła na części obszaru powiatu leszczyńskiego i kościańskiego strefę niebieską ASF – tzw. strefę (obszar) zagrożenia [ mapa ]. Kolejnym krokiem było wydanie przez Wojewodę Wielkopolskiego rozporządzenia wyznaczającego wewnątrz strefy niebieskiej w promieniu 3 km od stwierdzonego ogniska ASF tzw. obszar zapowietrzony (miejscowości Ratowice, Górka Duchowna, Sulejewo, Koronowo i Olszewo) oraz 7 kilometrowy obszar zagrożony (w promieniu od 3 km do 10 km od ogniska) .[ Treść dokumentu ]. Należy pamiętać, że strefa niebieska wyznaczana jest ze względu na pojawienie się wirusa u świń, natomiast żółta i czerwona ze względu na stwierdzenie wirusa ASF u dzików.
W trzech wyżej wymienionych obszarach obowiązują określone prawem ograniczenia związane z produkcją trzody chlewnej. W obszarze zapowietrzonym wszystkie gospodarstwa muszą być sprawdzone przez służby weterynaryjne i musi być pobrana krew od świń, które się tam znajdują (do tej pory nie stwierdzono dodatnich wyników). Dodatkowo zakazany jest obrót świniami przez okres 40 dni. Wszystkie muszą pozostać w gospodarstwie. W drugim obszarze, zagrożonym, okres ten wynosi 30 dni. Istnieje możliwość skrócenia tego okres w przypadku przebadania tuczników przeznaczonych do uboju w tzw. trybie zaostrzonym (pobierane jest wtedy więcej krwi). Przy ujemnym wyniku badania krwi w ciągu 7 dni od pobrania próby musi nastąpić sprzedaż i przemieszczenie tuczników do odpowiedniego zakładu. W strefie niebieskiej, poza obszarem zapowietrzonym i zagrożonym, cały czas można przemieszczać i sprzedawać świnie, ale też po spełnieniu określonych warunków.
Należy pamiętać, że sprzedaż świń do uboju może odbywać tylko do zakładu, który sam wykaże chęć kupna świń ze strefy niebieskiej i będzie odpowiednio dostosowany. Taki zakład musi wystąpić do powiatowego lekarza weterynarii o zgodę na ubój trzody i operowanie mięsem i jego pozostałościami. Zakład musi też ponieść dodatkowe koszty ze względu na wyznaczenie osobnego cyklu ubojowego dla takich świń, obróbkę termiczną i sprzedaż mięsa ze znakiem owalnym tylko na terenie Polski. Stąd mała ilość takich zakładów i niższe ceny skupu. Obecnie w powiecie i okolicach nie ma zakładu ubijającego świnie ze strefy niebieskiej. Ubój prowadzą natomiast firmy z północno wschodniej Polski bo tam ASF wystąpił już wcześniej i mają przetarte szlaki w tym zakresie.
Po odpowiednio 40 lub 30 dniach świnie do dalszego chowu (nie na ubój) mogą być przemieszczane bez badania krwi (ale po uzyskaniu zgody Powiatowego Lekarza Weterynarii) w obrębie danej strefy. W przypadku przemieszczenia do innych niebieskich stref musi być zapewniony odpowiedni transport oraz zgoda powiatowego lekarza (głównie dotyczy to prosiąt). Długość obowiązywania wyznaczonych obszarów zależy od wielu czynników. Głównym z nich jest pobranie i przebadanie krwi we wszystkich gospodarstwach, a jest to czasochłonne. W obu obszarach w powiecie leszczyńskim jest około 200 gospodarstw trzodowych.
Cały czas należy pamiętać o spełnianiu zasada bioasekuracji. Nie jest to 100% metoda obrony przed wirusem, ale bardzo ogranicza jego rozprzestrzenianie. Niestety występuje problem z niektórymi gospodarstwami, bo z praktyki wynika, że poziom bioasekuracji spada ze spadkiem wielkości stad. Wszyscy producenci trzody muszą w tej sytuacji wykazać się odpowiedzialnością i wprowadzić zasady bioasekuracji w życie lub zlikwidować produkcję dla dobra innych rolników.
Niestety obostrzenia wprowadzane w obszarach i strefach będą przedłużone w momencie stwierdzeni kolejnego ogniska w strefie lub obok i nałożenia się ich obszaru na siebie. Taka sytuacja była obserwowana na wschodzie Polski i doprowadziła do upadku wielu gospodarstw. Obecnie małych producentów jest tam bardzo mało, a dominują wielkie fermy poddane pełnym rygorom bioasekuracji. W ich przypadku wynik walki z ASF jest następujący: upadek gospodarstw rodzinnych na rzecz ferm przemysłowych.
Zasady sprzedaży świń z gospodarstwa w strefie niebieskiej:
- znalezienie odbiorcy świń, uzgodnienie terminu sprzedaży,
- zgłoszenie do inspektoratu weterynarii chęci sprzedaży świń,
- przeprowadzenie badania krwi – od tego momentu rolnik ma 7 dni na sprzedaż (wyniki badania najczęściej są znane w ciągu 3 dni, pozostają 4 dni na sprzedaż),
- sprzedaż świń przy obecności urzędowego lekarza weterynarii, wykonywane jest badanie kliniczne sztuk i wystawiane świadectwo zdrowia ważne przez 24 godziny,
- samochód zabierający świnie musi być plombowany przez lekarza weterynarii jeśli jedzie poza strefę.
W przypadku łączenia sprzedaży zwierząt z większej ilości gospodarstw dopuszczalne jest utworzenie za zgodą Powiatowego Lekarza Weterynarii tzw. punktu zbiórki. Tam rolnicy dowożą świnie własnym lub wynajętym transportem.
![3](http://www.wir.org.pl/aktualnosci/2020/2020_07_07/3.jpg)
Obecnie trwają uzgodnienia związane zarówno ze znalezieniem lokalnego zakładu skupującego świnie jak i utworzeniem punktu zbiórki. Należy pamiętać, że firmy prywatnej nikt nie zmusi do zakupu świń ze strefy niebieskiej. Nawet jeśli zakład jest na terenie takiej strefy nie ma obowiązku z tej strefy kupować. Zakłady są jakoby wyłączone ze stref i mogą przykładowo ubijać sztuki tylko ze strefy białej. W sytuacji ograniczonego popytu i dużej sprzedaży świń z niebieskiej strefy będzie dochodziło do obniżenia cen skupu szczególnie w momencie uwolnienia sprzedaży z obszarów zapowietrzonego i zagrożenia. Stąd prośba by rolnicy z niebieskiej strefy, których gospodarstwa położne są poza wyżej wymienionymi obszarami sprzedawali świnie szybciej. Pierwsze sprzedaże z obszaru zapowietrzonego i zagrożenia będą mogły mieć miejsce po 13 lipca, oczywiście jeżeli nie wystąpi kolejne ognisko ASF.
W przypadku prosiąt również obowiązują restrykcje związane ze sprzedażą i przemieszczaniem. Czynności te będą możliwe po uwolnieniu obszarów zapowietrzonego i zagrożenia, ale tylko w ramach stref niebieskich, czyli tej, na której terenie jest gospodarstwo oraz innych wyznaczonych w kraju. Transport musi być zgłoszony do inspektoratu weterynarii i odpowiednio przygotowany. Do tego czasu wielu producentów będzie musiało w jakiś sposób poradzić sobie z brakiem miejsca w gospodarstwie dla utrzymywania przerośniętych zwierząt.
W niebieskiej strefie możliwy jest ubój świń w gospodarstwie na potrzeby własne. Wymagane jest wtedy zgłoszenie do inspektoratu weterynarii i wykonanie badania krwi.
Dla maksymalnego skrócenia okresu obowiązywania obszarów zapowietrzonego i zagrożenia ustalonych przez wojewodę, lekarze weterynarii razem z pobraniem krwi wykonywać będą badania kliniczne stada i kontrolę bioasekuracji. Po zbadaniu 100% gospodarstw możliwe będzie zniesienie tych obszarów i stosowanie dla nich ogólnych zasad strefy niebieskiej. Strefa niebieska może być zniesiona po upływie 12 miesięcy od stwierdzeniu ogniska. Natomiast z informacji uzyskanych przez Wielkopolską Izbę Rolnicza z Komisji Europejskiej wynika, że gdy nie będzie stwierdzonego dodatkowo na tym terenie przypadku ASF u dzików to strefa ta może być zniesiona po 3 miesiącach na wniosek kraju, w którym się ona znajduje.
Przyczyna pojawienia się ASF w Ratowicach raczej nie jest związana z dzikami. Nie stwierdzono u pozyskanych przez myśliwych dzików z tych okolic dodatnich wyników, ani nie znaleziono zwłok dzików. W powiecie leszczyńskim mamy obecnie stwierdzone 22 sztuki padliny dzików z dodatnim wynikiem ASF (okolice „Papierni” gmina Włoszakowice).
Wysokobiałkowa pasza i ciepłe zimy spowodowały zmiany w biologii dzika i na teraz przyrost populacji wynosi nawet 250% w ciągu roku. Z tego powodu mimo prowadzonego odstrzału ciągle jest dużo dzików. Tempo ich rozmnażania przekracza obecne możliwości odstrzału przy zastosowaniu zasadach związanych z koniecznością przechowywania tusz dzików w chłodniach. Wydaje się więc, że myśliwi tradycyjnym odstrzałem nie zmniejszą populacji dzików. Muszą być opracowane i zastosowane inne środki, o co wielokrotnie postulowała Wielkopolska Izba Rolnicza proponując chociażby bezpośrednią utylizację ubitych dzików z polowań, a nie ich przechowywanie.
Niestety na teraz można mieć odczucie, że rządowi nie zależy na walce z ASF. Na dziś nie ma żadnych środków pomocowych dla rolników tracących dochód ze względu na restrykcje w strefach. Rolnicy zostają pozostawieni sami sobie i całe koszty walki z ASF zostały przerzucone na nich, a przecież jest to choroba zwalczana z urzędu. Państwo w takim wypadku powinno wspierać swoich obywateli.
Paweł Dopierała
Źródło
Wielkopolska Izba Rolnicza
http://www.wir.org.pl/