Zimowa aura okazaÅ‚a siÄ™ po raz kolejny wyjÄ…tkowo Å‚askawa i rzepaki przetrwaÅ‚y ostatniÄ… zimÄ™ w wyjÄ…tkowo dobrej kondycji. Cóż jednak z tego, jeÅ›li jesieÅ„, a potem wczesna wiosna w wiÄ™kszoÅ›ci kraju byÅ‚y wyjÄ…tkowo suche? RoÅ›liny nie miaÅ‚y wystarczajÄ…cego dostÄ™pu do wody, nie byÅ‚y w stanie prawidÅ‚owo pobierać skÅ‚adników pokarmowych z gleby. A prawidÅ‚owe odżywienie roÅ›lin w tych okresach jest warunkiem optymalnego ich rozwoju. W dobie innowacyjnych, zaawansowanych technologii hodowli, nawożenia i ochrony roÅ›lin uprawnych, nie możemy caÅ‚y czas uwolnić siÄ™ od podstawowego czynnika ograniczajÄ…cego wysokość i jakość plonu – dostÄ™pnoÅ›ci wody. JesteÅ›my jednak w stanie, w pewnym stopniu, ograniczać szkodliwość okresowych niedoborów tego skÅ‚adnika, zarówno dla rzepaku, jak i dla innych roÅ›lin uprawnych. Możemy to osiÄ…gnąć dbajÄ…c o starannÄ… i zgodnÄ… z zaleceniami uprawÄ™ roli – w celu utrzymania jej wÅ‚aÅ›ciwej struktury oraz o kompleksowe odżywianie roÅ›lin, gdyż jedynie takie umożliwia ograniczenie skutków stresów. Taka dbaÅ‚ość o najlepszÄ… dostÄ™pność skÅ‚adników pokarmowych przyniesie efekt również w latach o optymalnej strukturze opadów, bo jeÅ›li zapewnimy dostÄ™pność wszystkich skÅ‚adników mineralnych potrzebnych do budowania plonu, to w przypadku optymalnego uwilgotnienia zwiÄ™kszamy szansÄ™ na osiÄ…gniÄ™cie możliwie najwyższego na danym stanowisku plonu.
NajwiÄ™ksze znaczenie w przypadku odżywiania mineralnego ma nawożenie przedsiewne. WÅ‚aÅ›ciwe pH i struktura gleby, odpowiednie iloÅ›ci, formy i proporcje skÅ‚adników pokarmowych wzbogaconych o pierwiastki drugorzÄ™dne (również mikroelementy), to podstawa tworzenia przyszÅ‚ego plonu. OczywiÅ›cie w odżywianiu rzepaku, tak jak i w każdej innej uprawie, najbardziej plonotwórczym pierwiastkiem jest azot, ale nie można zapomnieć o innych istotnych skÅ‚adnikach, takich jak potas (odpowiadajÄ…cy za gospodarkÄ™ wodnÄ… roÅ›lin) czy siarka albo wapÅ„, fosfor i magnez, których dostÄ™pność pozwala na odpowiednie wykorzystanie azotu.
Jednak z racji tego, że w rzepaku dawno już minÄ…Å‚ termin stosowania nawozów posypowych, skupmy siÄ™ na odżywianiu tej roÅ›liny za pomocÄ… preparatów pÅ‚ynnych. KtoÅ› może trafnie zapytać: pÅ‚ynnych czy dolistnych? Nie każdy nawóz pÅ‚ynny jest przecież nawozem dolistnym, a nie każdy nawóz dolistny musi mieć postać pÅ‚ynnÄ…. Na rynku dostÄ™pnych jest wiele nawozów dolistnych w postaci granul, krysztaÅ‚ków czy proszków przeznaczonych do rozpuszczania w wodzie. Oferowane sÄ… także nawozy w postaci pÅ‚ynnej zawierajÄ…ce skÅ‚adniki biostymulujÄ…ce, przeznaczone do stosowania grubokroplistego tak, aby byÅ‚y pobierane gÅ‚ównie poprzez system korzeniowy roÅ›lin. PrzykÅ‚adem takiego nawozu jest chociażby Fertiactyl Starter zawierajÄ…cy min. kwasy humusowe i huminowe, których pozytywne dziaÅ‚anie na glebÄ™, jej strukturÄ™ i pojemność wodnÄ… oraz wiÄ…zanie toksycznych jonów glinu jest nie do przecenienia.
Zapotrzebowanie na mikroelementy. Rzepak jest szczególnie wrażliwy na niedobór trzech gÅ‚ównych mikroskÅ‚adników: boru, molibdenu i manganu.
Należy stwierdzić, że pierwszy zabieg dokarmiania borem w rzepaku należy bezwzglÄ™dnie wykonać już jesieniÄ…. Jego szybkie uzupeÅ‚nienie w nawożeniu jest konieczne, gdyż okoÅ‚o 80% gleb w Polsce posiada niskÄ… zasobność w ten pierwiastek. Poza tym okazuje siÄ™ on wyjÄ…tkowo kiepsko przemieszczajÄ…cym siÄ™ w roÅ›linie skÅ‚adnikiem. Zaniedbanie nawożenia borem jesieniÄ… spowoduje wystÄ…pienie charakterystycznych objawów jego niedoboru już przed okresem spoczynku zimowego, które pogÅ‚Ä™biÄ… siÄ™ wczesnÄ… wiosnÄ…. W praktyce czÄ™sto jest tak, że planuje siÄ™ jesienne dokarmianie roÅ›lin borem, jednak ostatecznie to siÄ™ nie udaje z różnych powodów. Najlepszym rozwiÄ…zaniem jest wiÄ™c przedsiewne stosowanie nawozów wieloskÅ‚adnikowych zapewniajÄ…cych zaopatrzenie w bor w iloÅ›ci 400-500 g/ha. W takim wypadku można zrezygnować z jesiennego zabiegu i podać ten pierwiastek wiosnÄ… wraz z pierwszym zabiegiem ochronnym. Warto jednak przy tym pamiÄ™tać, że roÅ›liny aktywnie przyswajajÄ… skÅ‚adniki z nawozów dolistnych dopiero w temperaturze powyżej 10oC.
KoÅ„czÄ…c temat boru jako najważniejszego mikroelementu w nawożeniu rzepaku, zatrzymam siÄ™ na chwilÄ™ przy ostatnim zabiegu dokarmiania tym pierwiastkiem, który najczęściej ma miejsce w fazie zielonego pÄ…ka, czyli tuż przed rozpoczÄ™ciem kwitnienia. Dlaczego wtedy? Bor jest pierwiastkiem niezbÄ™dnym w procesie kwitnienia, odpowiada za jakość pyÅ‚ku, zapylanie i zawiÄ…zywanie nasion. Ze wzglÄ™du na krótki okres od zastosowania warto podać ostatniÄ… dawkÄ™ tego mikroelementu w postaci aminokwasowej – najszybciej dostÄ™pnej dla roÅ›lin. PrzykÅ‚adem takiego produktu może być Fertileader Gold BMo zawierajÄ…cy bor oraz molibden. Dodatek substancji biostymulujÄ…cych zapewnia idealne dziaÅ‚anie na roÅ›linÄ™, poprawiajÄ…c transport asymilatów do nasion oraz zwiÄ™kszajÄ…c odporność na stresy (np. suszÄ™). Obecność molibdenu poprawia przemiany azotu w roÅ›linie – stymuluje on reduktazÄ™ azotanowÄ… do lepszej przemiany azotanów w roÅ›linach, co w konsekwencji pomaga budować plon. Warto pamiÄ™tać, że molibden jest jedynym mikroelementem, którego dostÄ™pność z gleby wzrasta wraz ze wzrostem pH – odwrotnie niż wiÄ™kszoÅ›ci mikroskÅ‚adników.
Trzecim mikropierwiastkiem niezbÄ™dnym do prawidÅ‚owego rozwoju rzepaku jest mangan. Z racji jego wielorakich wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci jest on ważny w odżywianiu nie tylko rzepaku, ale również zbóż i innych roÅ›lin uprawnych. SkÅ‚adnik ten jest aktywatorem wielu procesów enzymatycznych, bierze udziaÅ‚ w procesach przyswajania azotu i syntezy biaÅ‚ek, syntezy witaminy C, oddychania i fotosyntezy. Przy niedostatecznym zaopatrzeniu rzepaku w mangan spada efektywność fotosyntezy, co zmniejsza szanse na wydanie wysokiego plonu nasion. Trzeba zaznaczyć, że dostÄ™pność manganu z gleby spada wraz ze spadkiem dostÄ™pnoÅ›ci wody oraz w wyniku nadmiernego nawożenia potasem. Podobnie, jak w wypadku pozostaÅ‚ych mikroelementów warto zastosować go już jesieniÄ…, aby rzepak wszedÅ‚ w okres spoczynku zimowego bez widocznych niedoborów żadnego ze skÅ‚adników. W przypadku, gdy to siÄ™ nie uda, trzeba to nadrobić wiosnÄ….
Rzepak jest roÅ›linÄ… nie wybaczajÄ…cÄ… bÅ‚Ä™dów! JeÅ›li zależy nam na osiÄ…gniÄ™ciu maksymalnych na danym stanowisku plonów, powinniÅ›my zadbać o stworzenie mu optymalnych warunków rozwoju przez caÅ‚y okres wegetacji tak, aby jak najbardziej zminimalizować niekorzystne dziaÅ‚anie warunków stresowych i zwiÄ™kszyć szanse na osiÄ…gniÄ™cie optymalnej wielkoÅ›ci i jakoÅ›ci plonu nasion. DziaÅ‚anie antystresowe wykazujÄ… wspomniane przeze mnie pÅ‚ynne nawozy dolistne.
Wojciech Prokop
Agencja Prasowa Jatrejon
