W dniach 26–28 sierpnia 2026 r. odbył się wyjazd studyjny pn. „Wieś z potencjałem – kompetencje, promocja, korzyści”, zorganizowany w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, w zakresie Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+.
Celem wyjazdu było poznanie dobrych praktyk związanych z wykorzystywaniem potencjału obszarów wiejskich, rozwijaniem lokalnej przedsiębiorczości, tworzeniem atrakcyjnej oferty turystycznej, edukacyjnej i gastronomicznej, a także promocją lokalnych zasobów, produktów i dziedzictwa. Trzydniowa wizyta na Warmii i Mazurach była okazją do spotkania z osobami, które dzięki zaangażowaniu, kreatywności i konsekwentnemu rozwijaniu swoich pomysłów stworzyły interesujące i rozpoznawalne miejsca, stanowiące przykłady aktywnego wykorzystania potencjału polskiej wsi.
Pierwszy dzień – lokalne dziedzictwo, edukacja i kreatywność
Pierwszym punktem wyjazdu był Rajski Ogród – największy ogród pokazowo-edukacyjny na Mazurach. Uczestnicy podczas zwiedzania z przewodnikiem mieli możliwość poznania bogactwa roślinności oraz różnorodnych możliwości wykorzystania ogrodu jako przestrzeni edukacyjnej, turystycznej i rekreacyjnej.
Wizyta pokazała, że odpowiednie zagospodarowanie lokalnych zasobów przyrodniczych może stać się podstawą tworzenia atrakcyjnej oferty skierowanej do różnych grup odbiorców. Szczególnie istotne było połączenie walorów przyrodniczych z funkcją edukacyjną i turystyczną.
Kolejnym elementem programu były warsztaty rzemieślnicze, podczas których uczestnicy własnoręcznie wykonywali biżuterię z bursztynu. Zajęcia pozwoliły nie tylko rozwinąć kreatywność i zdobyć nowe umiejętności, ale również lepiej poznać możliwości wykorzystania lokalnego dziedzictwa i tradycyjnego rzemiosła w tworzeniu produktów i usług turystycznych.
Następnie grupa zwiedziła Garncarską Wioskę, będącą przykładem miejsca, w którym tradycja, lokalne dziedzictwo, edukacja i przedsiębiorczość tworzą spójną ofertę dla mieszkańców i turystów. Uczestnicy poznali m.in. ścieżkę „Historia Ziemi”, Muzeum Skarby Ziemi oraz Bursztynową Izbę.
Wizyta w Garncarskiej Wiosce była szczególnie wartościowa pod kątem poznania sposobów zachowania i prezentowania lokalnego dziedzictwa oraz jego wykorzystania do budowania atrakcyjnej oferty edukacyjnej i turystycznej. Był to jednocześnie przykład pokazujący, że tradycja może być nie tylko elementem lokalnej tożsamości, ale również impulsem do rozwoju przedsiębiorczości i aktywizacji mieszkańców.
Drugi dzień – od ogrodu, przez lokalną gastronomię, po pszczelarstwo
Drugi dzień wyjazdu rozpoczął się od wizyty w Ogrodach Markiewicz w Marcinkowie – miejscu, które w interesujący sposób łączy działalność gospodarczą, ogrodnictwo, turystykę, edukację i rekreację.
Historia Ogrodów sięga 2008 roku, kiedy rozpoczęto działalność związaną z projektowaniem i pielęgnacją ogrodów oraz terenów zieleni. W kolejnych latach działalność była rozwijana, m.in. poprzez utworzenie szkółki roślin ozdobnych. Obecnie Ogrody Markiewicz stanowią również atrakcyjne miejsce turystyczne, odwiedzane przez gości z Polski i zagranicy.
Na stosunkowo niewielkiej powierzchni około 3000 m² powstały różnorodne ogrody tematyczne, m.in. śródziemnomorski, japoński, marokański, egipski, ogród zakochanych, różanka, ogród biały oraz ogród ziołowo-warzywny i wiejski.
W ramach wizyty uczestnicy wzięli również udział w warsztatach tworzenia własnych kompozycji herbacianych oraz ich degustacji. Zajęcia były przykładem kreatywnego wykorzystania lokalnych zasobów i wiedzy w celu tworzenia dodatkowej oferty edukacyjnej i turystycznej. Pokazały również, że atrakcyjność miejsca można budować nie tylko poprzez jego walory wizualne, ale także poprzez angażowanie odwiedzających w praktyczne doświadczenia.
Kolejnym miejscem na trasie był Zajazd Tusinek w Rozogach – przykład przedsięwzięcia, w którym rolnictwo, przetwórstwo, gastronomia, turystyka i edukacja wzajemnie się uzupełniają.
Historia Zajazdu rozpoczęła się w 1991 roku, natomiast w 1997 roku powstała restauracja. Z czasem działalność była sukcesywnie rozszerzana o kolejne elementy, m.in. gospodarstwo, hodowlę kóz oraz sklep z lokalnymi produktami. Jednym z charakterystycznych elementów oferty są produkty wytwarzane z mleka koziego, w tym sery, a także organizowane warsztaty serowarskie.
Wizyta w Tusinku pokazała, w jaki sposób rozwijanie działalności w oparciu o własne zasoby może prowadzić do stworzenia wieloaspektowego przedsięwzięcia, łączącego produkcję żywności z gastronomią, turystyką i edukacją. Istotnym elementem sukcesu tego typu działalności jest także budowanie rozpoznawalnej marki opartej na autentyczności, lokalności i bezpośrednim kontakcie z klientem.
Drugiego dnia uczestnicy odwiedzili również Zagrodę Edukacyjną Warmińska Pszczoła, prowadzoną przez Katarzynę i Andrzeja Maziec. To przykład przedsięwzięcia, które z pasji i zainteresowania pszczelarstwem rozwinęło się w profesjonalną działalność gospodarczą oraz edukacyjną.
Gospodarze prowadzą pasiekę liczącą około 300 uli, a swoją wiedzę i doświadczenie wykorzystują również do prowadzenia zajęć edukacyjnych, szkoleń i warsztatów dla dzieci oraz dorosłych.
Podczas wizyty uczestnicy poznali specyfikę pracy pszczelarza, funkcjonowanie pasieki oraz znaczenie pszczół w środowisku. Wzięli również udział w warsztatach tworzenia tabliczek zapachowych oraz degustacji produktów pszczelich.
Warmińska Pszczoła pokazała, że działalność rolnicza może być z powodzeniem uzupełniana o funkcję edukacyjną, turystyczną i warsztatową, tworząc tym samym dodatkowe źródła dochodu i zwiększając atrakcyjność gospodarstwa.
Trzeci dzień – gospodarstwo, agroturystyka i idea slow life
Ostatni dzień wyjazdu studyjnego uczestnicy spędzili w Koziej Farmie Złotna, położonej na granicy Mazur Zachodnich.
To niewielkie gospodarstwo rolne połączone z działalnością agroturystyczną, którego charakterystycznym elementem są kozy. Podczas wizyty uczestnicy poznali gospodarstwo i jego mieszkańców oraz dowiedzieli się, jak wygląda codzienna praca związana z prowadzeniem gospodarstwa i hodowlą zwierząt.
Jednym z najważniejszych punktów wizyty była degustacja ekologicznych kozich serów oraz produktów z koziego mleka. Uczestnicy mieli również możliwość zobaczenia serowarni i poznania procesu produkcji serów – od pozyskania mleka do powstania gotowego produktu.
Kozia Farma Złotna stanowi przykład gospodarstwa, które łączy rolnictwo, przetwórstwo, agroturystykę, edukację i bezpośrednią sprzedaż produktów. Jednocześnie miejsce wpisuje się w rosnące zainteresowanie turystyką blisko natury, ideą slow life, ekologią oraz lokalną i tradycyjną żywnością.
Wizyta pokazała, że niewielkie gospodarstwo może stworzyć atrakcyjną i charakterystyczną ofertę poprzez wykorzystanie własnych zasobów, autentyczności oraz bezpośredniej relacji z odbiorcą.
Trzy dni spędzone na Warmii i Mazurach były przede wszystkim okazją do poznania praktycznych przykładów rozwoju działalności na obszarach wiejskich. Odwiedzone miejsca różniły się profilem działalności, skalą oraz sposobem wykorzystania dostępnych zasobów, jednak łączyło je jedno – umiejętność dostrzeżenia potencjału i przekształcenia go w konkretną ofertę.
Ogrody, lokalne produkty, rękodzieło, pszczelarstwo, przetwórstwo, gastronomia, agroturystyka, edukacja i turystyka mogą wzajemnie się uzupełniać, tworząc wielofunkcyjną i atrakcyjną ofertę obszarów wiejskich.
Ważnym elementem poznanych dobrych praktyk była również umiejętność budowania marki i promocji miejsca poprzez jego autentyczność, historię oraz ludzi, którzy za nim stoją. Odwiedzane gospodarstwa i przedsiębiorstwa pokazały, że sukces nie zawsze wymaga dużych inwestycji czy rozbudowanej infrastruktury. Często punktem wyjścia jest pomysł, pasja, wiedza, konsekwencja w działaniu oraz umiejętność odpowiedniego zaprezentowania własnych zasobów.
Wyjazd był również przestrzenią do wymiany doświadczeń, nawiązywania kontaktów i zdobywania inspiracji, które mogą zostać wykorzystane w dalszej działalności uczestników oraz w rozwoju lokalnych inicjatyw na obszarach wiejskich.
Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom wyjazdu za aktywny udział, zaangażowanie i wspólnie spędzony czas.
Szczególne podziękowania kierujemy do gospodarzy i przedstawicieli odwiedzanych miejsc za gościnność, otwartość oraz gotowość do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem. To właśnie bezpośrednie spotkania z osobami, które na co dzień rozwijają swoje przedsięwzięcia, pozwoliły spojrzeć na rozwój obszarów wiejskich z praktycznej perspektywy.
Dziękujemy również Warmińsko-Mazurskiemu Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Olsztynie za pomoc, zaangażowanie i wsparcie w organizacji wizyty studyjnej.
Trzy dni na Warmii i Mazurach potwierdziły, że wieś naprawdę ma potencjał – gospodarczy, społeczny, turystyczny, edukacyjny i kulturowy. Kluczem jest jego dostrzeżenie, rozwijanie oraz umiejętne wykorzystanie i promowanie.
Wyjazd studyjny „Wieś z potencjałem – kompetencje, promocja, korzyści” stał się nie tylko okazją do poznania dobrych praktyk, ale przede wszystkim źródłem inspiracji do dalszego działania i poszukiwania własnych pomysłów na rozwój obszarów wiejskich.
Źródło
Centrum Doradztwa Rolniczego
http://cdr.gov.pl/
