We wtorek 10 listopada br. z inicjatywy Prezesa Wielkopolskiej Izby Rolniczej - Mieczysława Łuczaka w siedzibie Wielkopolskiej Izby Rolniczej w Poznaniu odbyło się spotkanie pt. „Trzoda chlewna w kryzysie. Jak odbudować opłacalność i przyszłość produkcji w Wielkopolsce?”.
W wydarzeniu udział wzięli:
- Jarosław Maciejewski – Wicewojewoda Wielkopolski, wraz z Niną Bartol – Dyrektor Wydziału Rolnictwa i Środowiska Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, oraz Hubertem Osowiczem – Kierownikiem Wydziału Rolnictwa i Środowiska Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego;
- Ryszard Kierzek – Prezes Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej;
- Joanna Kokot-Ciszewska – Wielkopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii, wraz z Tomaszem Wielichem – Wojewódzkim Inspektorem Weterynaryjnym ds. Zdrowia i Ochrony Zwierząt;
- Piotr Adamowicz – Zastępca Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Rozwoju Wsi Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego;
- członkowie Zarządu i specjaliści Wielkopolskiej Izby Rolniczej;
- członkowie Komisji ds. produkcji zwierzęcej, działającej przy Walnym Zgromadzeniu WIR;
- przedstawiciele prasy branżowej.
Sytuacja na rynku trzody chlewnej - diagnoza problemów i postulaty Wielkopolskiej Izby Rolniczej
Spotkanie otworzył Mieczysław Łuczak – Prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej, który zwrócił uwagę na bardzo trudną sytuację na rynku trzody chlewnej, określając go jako jeden z najbardziej rozregulowanych segmentów rolnictwa. Wśród głównych przyczyn tej sytuacji wskazał nadwyżkę podaży wieprzowiny nad popytem, która wynosi około 25%, co wywiera presję na ceny skupu i obniża opłacalność produkcji. Podkreślił również problem wysokich kosztów produkcji w Unii Europejskiej, które utrudniają europejskim hodowcom konkurowanie z producentami z krajów takich jak Brazylia. Zwrócił także uwagę na spadek importu wieprzowiny przez Chiny, wynikający z odbudowy krajowej produkcji i zwiększenia samowystarczalności tego państwa, co ogranicza możliwości eksportowe europejskich producentów.
Kolejnym problemem, który zasygnalizował Mieczysław Łuczak, jest uzależnienie polskich hodowców od importu warchlaków z Danii, wynikające z niewystarczającej krajowej produkcji prosiąt. Taka zależność naraża producentów na wahania cen i dostępności zwierząt na rynkach zagranicznych. Podkreślił również, że producenci trzody chlewnej są najsłabszym ogniwem całego łańcucha dostaw, mając ograniczony wpływ na warunki rynkowe i uzyskiwane ceny.
Prezes wskazał również, jaki model produkcji trzody chlewnej byłby najbardziej pożądany i odporny na kryzysy. Jego zdaniem powinien on opierać się przede wszystkim na gospodarstwach rodzinnych prowadzących produkcję w cyklu zamkniętym, wykorzystujących własne pasze i zapewniających podwyższony dobrostan zwierząt. Konieczne jest również poszukiwanie przez producentów świń alternatywnych działań poprzez zrzeszanie się, skracanie łańcucha dostaw oraz dywersyfikację źródeł dochodu. Model ten powinien być uzupełniony współpracą rolników w zakresie sprzedaży wysokiej jakości wieprzowiny pod wspólną marką oraz rozwoju produkcji biogazu i biometanu. Prezes WIR w Rolniczym Handlu Detalicznym upatruje szansę dla najmniejszych gospodarstw, podkreślając potrzebę wprowadzenia ułatwień, szczególnie w zakresie uboju.
Mieczysław Łuczak przedstawił także propozycje Wielkopolskiej Izby Rolniczej dotyczące poprawy sytuacji w sektorze trzody chlewnej. Podkreślił, że WIR od lat zabiega o interesy hodowców, co jest szczególnie istotne dla Wielkopolski, jako regionu o dużej koncentracji produkcji trzody chlewnej. Zaznaczył ponownie, że jest orędownikiem modelu produkcji w cyklu zamkniętym, który pozwala uniezależnić gospodarstwa od zewnętrznych dostawców i zwiększyć ich odporność na kryzysy.
W swojej analizie wśród najważniejszych postulatów WIR wymienił przywrócenie rekompensat dla rolników utrzymujących trzodę chlewną w czerwonych strefach ASF, którzy ponoszą straty z powodu ograniczeń w przemieszczaniu zwierząt i niższych cen skupu. Wskazał również na potrzebę kontynuacji dopłat do loch w kolejnych latach, przy czym wsparcie to nie powinno być udzielane w ramach pomocy de minimis, lecz mieć charakter długofalowy i zapewniać hodowcom większą stabilność. W prowadzonych działaniach bardzo istotne jest zmniejszenie populacji dzików na terenach, gdzie znajduje się dużo gospodarstw zajmujących się trzodą chlewną oraz dofinansowania budowy nowoczesnych chlewni, zapewniających odpowiedni dobrostan zwierząt i ograniczających emisję oraz zużycie energii. Ważnym postulatem jest również stworzenie marki „Wieprzowina z Wielkopolski”, która pozwoliłaby promować lokalnych producentów i wysoką jakość regionalnych produktów. Prezes podkreślił także konieczność uproszczenia procedur administracyjnych i ograniczenia biurokracji związanej z budową oraz modernizacją chlewni, tak aby rolnicy mogli sprawniej rozwijać swoje gospodarstwa.
Wyzwania i przyszłość hodowli trzody chlewnej
Po wystąpieniu Prezesa odbyła się dyskusja podczas której zwrócono uwagę na fakt szybkiego wprowadzania stref ASF. Niestety ich znoszenie trwa zdecydowanie zbyt długo. Ponadto strefy bardzo często utrzymywane są mimo braku nowych ognisk choroby, co niepotrzebnie przedłuża ograniczenia i powoduje straty dla hodowców. Uczestnicy debaty podkreślali, że obecne dopłaty do loch, o które mogą ubiegać się rolnicy, stanowią jedynie doraźną pomoc i nie rozwiązują problemów sektora. Poważnym problemem dla branży jest fakt coraz silniejszego przejęcia przez Chiny rynków azjatyckich w zakresie sprzedaży wieprzowiny, co dodatkowo zwiększa konkurencję na rynku międzynarodowym. W trakcie dyskusji położono akcent na konieczność przywrócenia rekompensat dla rolników utrzymujących trzodę chlewną w czerwonych strefach ASF. Gospodarstwa te, mimo że nie ponoszą winy za występowanie choroby, muszą mierzyć się z niższymi cenami skupu i ograniczeniami w przemieszczaniu zwierząt, co powoduje wymierne straty finansowe. W szczególności, że możliwość przyznawania takich rekompensat potwierdziła Komisja Europejska we wcześniejszej korespondencji z Wielkopolską Izbą Rolniczą, która od lat zabiega o uruchomienie tego mechanizmu wsparcia.
Po raz kolejny uczestnicy spotkania podkreślili również rolę konieczności wprowadzenia szerokiego wsparcia dla gospodarstw rodzinnych prowadzących produkcję w cyklu zamkniętym. Zdaniem Jarosława Maciejewskiego Wicewojewody Wielkopolskiego tucz nakładczy, stanowi poważne zagrożenie dla tych gospodarstw. W związku z powyższym ewentualny rozwój tuczu „hotelowego” powinien być powiązany z polskimi producentami pasz oraz biogazowniami rolniczymi.
Podczas dyskusji omówiono także potrzebę intensyfikacji działań w zakresie zwalczania ASF. Zdaniem uczestniczących w spotkaniu choroba i związane z nią ograniczenia powodują, że kolejni rolnicy rezygnują z produkcji trzody chlewnej, co prowadzi do osłabienia krajowego sektora, a w konsekwencji utraty rynków zagranicznych. Uczestnicy spotkania podkreślili istotę stworzenia wspólnej marki jakościowej, np. „Wieprzowina z Kujaw i Wielkopolski”, jako promocji lokalnego produktu, opartego na wysokiej jakości, polskich paszach i współpracy lokalnych hodowców oraz przetwórców. Konieczne jest budowanie lokalnego patriotyzmu konsumenckiego polegającego na świadomym wybieraniu produktów, usług oraz sklepów od przedsiębiorców z najbliższej okolicy.
Podsumowując spotkanie uczestnicy podkreślili, że ewentualne działania, które powinny zostać pilnie wprowadzone nie odbudują polskiego potencjału gospodarstw zajmujących się hodowlą trzody chlewnej. Skutki wieloletnich zaniechań w produkcji trzody chlewnej są trudne do odwrócenia w krótkim czasie, ponieważ odbudowa stada i infrastruktury wymaga długofalowego planu oraz wysokich nakładów. Podjęcie długofalowej polityki w tej kwestii pozwoli jednak na zahamowanie niekorzystnego trendu wygaszania przez rolników produkcji świń i uodporni producentów rolnych na wahania koniunktury krajowej i światowej.
Opracowanie: Zespół Biura Wojewódzkiego WIR.
Źródło
Wielkopolska Izba Rolnicza
http://www.wir.org.pl/
