Niekorzystne zmiany demograficzne jednym z najważniejszych długoterminowych wyzwań stojących przed obszarami wiejskimi w Europie

O tym, jak zachęcić młodych ludzi do prowadzenia gospodarstw i związania swojej przyszłości z obszarami wiejskimi rozmawiali uczestnicy konferencji ministerialnej w Osijeku w Chorwacji. Polskę reprezentował wiceminister rolnictwa Adam Nowak.

Potrzebujemy młodych rolników

Odnowa pokoleniowa na obszarach wiejskich była głównym tematem konferencji wysokiego szczebla zorganizowanej przez Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa Republiki Chorwacji. Uczestnicy rozmawiali o rozwiązaniach, które mogą zachęcić młodych ludzi do podejmowania działalności rolniczej i pozostania na obszarach wiejskich.

W 2020 r. średni wiek rolnika w Polsce wynosił prawie 51 lat, wobec 57 lat w całej Unii Europejskiej. Osoby poniżej 40. roku życia stanowiły wtedy ok. 21 proc. polskich rolników, przy średniej unijnej wynoszącej 12 proc. W 2025 r. osoby poniżej 40. roku życia stanowiły 16,6 proc. kierowników gospodarstw rolnych. Jednocześnie wzrósł udział rolników powyżej 65. roku życia.

– Na wymianę pokoleniową musimy patrzeć w szerszym kontekście i dłuższej perspektywie, tzn. WPR po 2027 i przyszłych Wieloletnich Ram Finansowych UE. Jeśli przyszłość rolnictwa ma się opierać na nowych technologiach, innowacjach, transferze wiedzy to bez wymiany pokoleniowej nie da się dokonać tej transformacji – podkreślił wiceminister Adam Nowak.

W tym kontekście kluczowe wydaje się:

• Zapewnienie odpowiedniego budżetu na WPR,
• Kontynuowanie wsparcia dla młodych rolników, w przypadku  Polski bardzo popularnej interwencji w Planie Strategicznym dla WPR - premie dla młodych rolników,
• Zapewnienie  wsparcia również dla starszych rolników, którzy przekazują gospodarstwa młodemu pokoleniu i powinni mieć do tego stworzone warunki. Jednak to wsparcie powinno być dobrowolne dla poszczególnych państw członkowskich UE. Polska ma bardzo dobre doświadczenia z instrumentem rent strukturalnych, które miały zachęcać do przekazywania gospodarstw i wspierać wymianę pokoleniową.

Liczą się również warunki życia na wsi

Jak podkreślił wiceminister Adam Nowak, odnowy pokoleniowej nie można ograniczać do instrumentów finansowych związanych z przejmowaniem lub zakładaniem gospodarstw.

– Odnowa pokoleniowa nie może być sprowadzana wyłącznie do instrumentów na rzecz rozpoczęcia działalności rolniczej. Równie ważna jest poprawa jakości życia na obszarach wiejskich, w tym dostęp do infrastruktury technicznej, społecznej i usług publicznych, powszechny dostęp do szybkiego internetu, możliwość podjęcia satysfakcjonującej pracy również poza rolnictwem – zaznaczył Adam Nowak.

Znaczenie odnowy pokoleniowej ma wzrosnąć także w przyszłej WPR. Komisja Europejska zakłada podwojenie do 2040 r. udziału młodych rolników w UE – z 12 proc. w 2020 r. do 24 proc. Wśród najważniejszych obszarów działania wskazuje dostęp do gruntów i finansowania, wiedzę i umiejętności, jakość życia na obszarach wiejskich oraz sukcesję.

Polska opowiada się przy tym za zachowaniem przez państwa członkowskie elastyczności w wyborze instrumentów wspierających odnowę pokoleniową, tak aby można je było dostosować do struktury gospodarstw i warunków prowadzenia działalności rolniczej w poszczególnych krajach.